Nederland weer van ons

“Justitie verandert”, dat is de titel van het meerjarig verandertraject van het ministerie dat enkele jaren geleden werd aangekondigd. Het ministerie wil een betrouwbare partner zijn voor burger, bedrijf, bestuur en media, zo staat op de website. En justitie is ook veranderd: was het eerst Veiligheid en Justitie, nu is het Justitie en Veiligheid.

Je zou er om kunnen lachen als het niet zo ernstig zou zijn. De uitzending van Nieuwsuur op 6 december 2017 sloeg een paar forse deuken in de reputatie van zowel het ministerie als het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC). Het WODC had de reputatie van onafhankelijk instituut, ondanks dat het is gevestigd op de 14e etage van het ministerie. In het protocol staat dat directe bemoeienis van de minister of zijn beleidsmedewerkers niet is toegestaan.

Tijdens de uitzending van Nieuwsuur bleek het tegendeel. Belangrijke besluiten, zoals over het coffeeshopbeleid in Nederland, zijn beïnvloed door politieke sturing op onderzoeken van het WODC.

De minister heeft inmiddels de volgende maatregelen aangekondigd:
1. er komt een onafhankelijke toets naar de wetenschappelijke standaard van de rapporten inzake het coffeeshopbeleid; maar worden de definitieve rapporten ook vergeleken met de daaraan voorafgaande concepten?
2. er komt een extern onderzoek naar hoe er sinds de inwerkingtreding van het protocol wordt gewerkt in de relatie WODC en beleidsafdelingen van het mi-nisterie en
3. een externe onafhankelijke klachtencommissie gaat na hoe de bewuste klacht is afgehandeld. Hier kom ik zo op terug.

Het heeft weinig zin om die rapporten af te wachten en een passieve houding aan te nemen. Kern van de zaak is dat er sprake is geweest van beïnvloeding en sturing. Vast staat ook dat het geen incidenten zijn geweest. Zo stelt een beleidsambtenaar voor dat de WODC-onderzoekers direct en continu de politieke ambtelijke top op de hoogte moeten houden. En dat gebeurt. De directeuren van de afdeling beleid gaan zich persoonlijk met tekst van de WODC-rapporten bemoeien. "Omdat dit dossier zó politiek gevoelig is", schrijft een van de ambtenaren. "Dan zal de minister zeker moeten gaan uitleggen wat er precies is bedoeld en hoe het zat." Zelfs als alle onafhankelijke wetenschappers het eens zijn en de eindconclusies vastliggen, wordt ingegrepen: ”Wij kunnen met wat we nu hebben niet instemmen", stelt een topambtenaar vast in een mail aan de WODC-onderzoekers.

En vast staat ook dat er sprake is van een mentaliteit of cultuur die het melden van misstanden niet bevordert om het diplomatiek uit te drukken. Medewerkers zijn bang om te melden. Een meldpunt heeft zo natuurlijk geen enkel nut. En als er een melding komt, gebeurt er niets. Ook met de klacht van de betreffende medewerkster is niets gebeurd.

Dit is natuurlijk volstrekt onacceptabel. De door de minister aangekondigde maatre-gelen gaan dat niet herstellen. Wat mijn fractie betreft is de geloofwaardigheid van het WODC als onafhankelijk en wetenschappelijk instituut weg. Twijfel over meerdere rapporten, een cultuur van beïnvloeding, angst om misstanden te melden en reper-cussies als er wel wordt gemeld. Het elders huisvesten van het WODC en het ontslaan van de directeur is het minste dat er moet gebeuren, maar zelfs dan is de vraag of de geloofwaardigheid wordt hersteld. Ik hoor graag de reactie van de minister op dit punt.

Degene die haar rug wel recht heeft gehouden, is de betreffende medewerkster, on-danks een mail van de directeur met de mededeling dat ze “bij zichzelf na zou moeten gaan hoe lang hij haar gedrag nog werkbaar vond.” Wat gaat de minister doen om er voor te zorgen dat zij van een welverdiend pensioen kan genieten?

Tot slot: de onafhankelijkheid van onderzoeken in opdracht van de rijksoverheid moet wettelijk worden vastgelegd. Dan is geen sprake meer van overtreding van een gedragscode of protocol, maar van de wet. Die drempel is vele malen hoger. Ik hoor graag de reactie van de minister.

facebooktwitterinstagrammail

We hebben 3735 gasten

donaties

doneer

Nederland
English